Het korte antwoord
Zodra de verplichting voor uw productcategorie daadwerkelijk ingaat, geldt het digitaal productpaspoort als voorwaarde om een product op de EU-markt te brengen of te houden. Ontbreekt het paspoort dan, dan kan dat betekenen dat een product niet (meer) verkocht mag worden, dat marktoezichthouders kunnen ingrijpen, en dat handelspartners zoals distributeurs, retailers en aanbestedende diensten om het paspoort vragen voordat zij zaken met u doen. Welke datum voor uw categorie elektronica of ICT-apparatuur precies gaat gelden, staat nog niet vast; de Europese Commissie werkt dit per deelcategorie uit in aparte gedelegeerde handelingen, met de eerste verwacht vanaf 2027.
Dit artikel loopt de belangrijkste gevolgen langs, beschrijvend en zonder in te schatten hoe streng of hoe snel dit voor een individueel bedrijf zal spelen. Wat voor uw eigen producten geldt, hangt af van de precieze categorie-indeling en de datum die daarvoor wordt vastgesteld; daarvoor is de officiële tekst of een jurist het juiste aanknopingspunt.
Waarom het paspoort een voorwaarde is, geen extra
De verordening koppelt het paspoort aan het op de markt brengen van een product. Dat is een ander soort verplichting dan bijvoorbeeld een rapportageplicht die u achteraf kunt inhalen. Als een paspoort een voorwaarde is om te mogen verkopen, dan ontstaat het probleem niet pas bij een controle, maar al op het moment dat het product zonder paspoort de markt op gaat. Dat onderscheid is de reden dat dit onderwerp voor ondernemers relevant is, ook als er nog geen concrete handhavingsdatum bekend is voor hun deelcategorie.
Wat handelspartners eerder doen dan een toezichthouder
In de praktijk merken bedrijven een dergelijke verplichting vaak eerst via hun eigen keten, niet via een toezichthouder. Grote afnemers, retailketens en aanbestedende overheidsdiensten nemen paspoortvereisten op in hun inkoopvoorwaarden zodra die vereisten wettelijk gaan gelden, en soms al eerder als voorbereiding. Een importeur die op dat moment geen paspoort kan aanleveren, loopt het risico dat een order wordt uitgesteld of dat een contract niet wordt verlengd, nog voordat er sprake is van een officiële controle. Wie hier meer over wil weten voor de eigen inkooprelaties, vindt uitleg in de kennisbank met uitleg per situatie.
Toezicht en handhaving: wat wel en niet vaststaat
De verordening zelf regelt dat lidstaten toezichthouders aanwijzen en dat er sancties mogelijk zijn bij niet-naleving. Hoe de Nederlandse toezichthouder dit in de praktijk zal oppakken, met welke prioriteiten en welke aanpak, is nu nog niet in te schatten en dat is ook niet iets waar dit artikel een voorspelling over doet. Wat wel te zeggen is: de verordening is opgezet zodat het paspoort controleerbaar is via de QR-datadrager op het product, wat betekent dat controle in de praktijk relatief eenvoudig is uit te voeren zodra de verplichting geldt. Boetebedragen of concrete handhavingstermijnen worden hier bewust niet genoemd, omdat die per lidstaat en per gedelegeerde handeling nog moeten worden vastgesteld of gepubliceerd.
Wat dit niet betekent
Het ontbreken van een paspoort vandaag betekent niet dat een bedrijf nu al iets fout doet. Voor elektronica en ICT-apparatuur is er nog geen gedelegeerde handeling gepubliceerd die de verplichting concreet maakt; zolang die er niet is, geldt de verplichting simpelweg nog niet. Het punt van dit artikel is niet dat u nu moet handelen uit voorzorg voor een datum die nog niet vaststaat, maar dat het nuttig is te begrijpen wat er ontstaat zodra die datum er wel is, zodat u niet wordt overvallen op het moment dat een klant of toezichthouder ernaar vraagt.
Wat u nu al kunt doen
De voorbereiding zit vooral in overzicht: weten welke gegevens u al heeft, welke nog ontbreken, en bij wie u die gegevens vandaan haalt zodra dat nodig is. Dat overzicht kost weinig tijd om op te bouwen en bespaart veel tijd zodra de verplichting voor uw categorie concreet wordt. Met een paar vragen ziet u meteen een indicatie voor uw situatie, en op de pagina die laat zien waar onze informatie vandaan komt leest u hoe wij die informatie actueel houden zodra er een gedelegeerde handeling verschijnt.
Heeft u twijfels over uw eigen positie in de keten of over welke termijn voor u gaat gelden, dan is de bevoegde toezichthouder of een jurist het juiste aanspreekpunt; wij beschrijven de regelgeving, maar geven geen advies over individuele situaties.
Verder lezen
Wilt u eerst een breder beeld voordat u in details duikt? Doe de gratis quick-scan of bekijk de meest gestelde vragen over het digitaal productpaspoort om te zien welke onderwerpen voor uw bedrijf relevant zijn.