Ja, een eerste inschatting van de risicoclassificatie kunt u als bedrijf zelf maken. De AI-verordening werkt met categorieën: van systemen die verboden zijn, via systemen met een hoog risico en systemen met beperkte transparantieverplichtingen, tot systemen waarvoor nauwelijks eisen gelden. Voor veel toepassingen in een gewoon MKB-bedrijf — een chatbot op de website, een sollicitatiefilter, een planningstool — is met de tekst van de verordening en een beetje uitzoekwerk te bepalen in welke categorie iets waarschijnlijk valt.
Waar de grens ligt, is het moment waarop die inschatting onzeker blijft of waarop de uitkomst is dat het systeem mogelijk hoog risico is. Vanaf dat punt gaat het niet meer om een kwestie van de tekst lezen, maar om een oordeel dat gevolgen heeft voor verplichtingen, documentatie en aansprakelijkheid. Dat oordeel legt u niet zelf definitief vast; daarvoor is juridisch advies of afstemming met de toezichthouder de aangewezen weg.
Wat een risicoclassificatie precies inhoudt
De verordening onderscheidt AI-systemen niet naar hoe geavanceerd ze zijn, maar naar wat ze doen en voor wie dat gevolgen heeft. Een systeem dat meebeslist over een sollicitatie, een lening of een examen valt onder een andere categorie dan een systeem dat alleen tekst samenvat. De classificatie hangt dus af van de toepassing, niet van de techniek erachter. Dat betekent ook dat hetzelfde soort software in het ene bedrijf anders wordt ingedeeld dan in het andere, afhankelijk van waarvoor het wordt ingezet.
Om die reden is een classificatie nooit een kenmerk van het product alleen. Het is een combinatie van het product, het gebruiksdoel en de context waarin het wordt ingezet. Wie een systeem koopt of afneemt van een leverancier, doet er goed aan te vragen hoe die leverancier de classificatie zelf beoordeelt, en dat gesprek is precies waar veel bedrijven de eerste stap zetten. de begrippen uit de AI-verordening rustig doorlezen helpt om te weten welke vragen daarbij horen.
Wat u redelijkerwijs zelf kunt doen
Een eerste, voorlopige inschatting maken is voor de meeste bedrijven goed te doen. Dat begint met een overzicht: welke AI-systemen worden er binnen uw bedrijf gebruikt, waarvoor, en wie neemt op basis daarvan beslissingen — een mens, of het systeem zelf? Bij systemen die duidelijk niet in de buurt komen van hoog risico, zoals interne tools voor tekstcorrectie of planning zonder gevolgen voor individuen, is die eerste inschatting vaak voldoende als basis om verder te werken.
Het helpt om dit overzicht op papier te zetten, ook als het voorlopig is. Een kort document met per systeem de toepassing, de leverancier en de voorlopige inschatting geeft houvast bij een volgend gesprek met een adviseur of bij een vraag van een toezichthouder. in een paar vragen zien waar uw systeem vermoedelijk staat geeft een indicatie waarmee u dat overzicht kunt beginnen, zonder dat dit een definitief oordeel is.
Wanneer inschakelen van hulp verstandig is
Zodra een systeem raakt aan beslissingen over mensen — aanname, ontslag, krediet, toegang tot een dienst — of zodra twijfel bestaat of een systeem onder de categorie hoog risico valt, is het moment aangebroken om verder te gaan dan een eigen inschatting. Dat geldt ook wanneer een leverancier zelf geen duidelijkheid geeft over de classificatie van het systeem dat u afneemt, of wanneer het systeem wordt ingezet in meerdere landen met net iets andere toepassing van de regels.
Een jurist of gespecialiseerd adviseur kijkt dan niet alleen naar de tekst van de verordening, maar ook naar hoe vergelijkbare zaken tot nu toe zijn beoordeeld en naar de precieze context van uw bedrijf. Dat is iets anders dan een algemene indicatie, en dat onderscheid is precies waarom een eigen inschatting een startpunt is en geen eindpunt.
Vastleggen wat u heeft uitgezocht
Onafhankelijk van of u het zelf doet of hulp inschakelt, is het verstandig om de stappen die u heeft gezet vast te leggen: welke systemen zijn bekeken, op basis van welke informatie, en wanneer. Dat is niet alleen prettig voor uzelf, het is ook waar een toezichthouder naar vraagt als er ooit onduidelijkheid ontstaat. Antwoorden op veelgestelde vragen over dit soort dossiervorming zijn te vinden op de pagina met veelgestelde vragen over de AI-verordening.
Wilt u weten waar dit soort informatie vandaan komt en hoe wij die op elektropas.com bijhouden? Dat leest u op de pagina die uitlegt hoe onze informatie tot stand komt. Een eigen inschatting is een goed begin, maar vervangt geen advies zodra de uitkomst richting hoog risico wijst of onzeker blijft.
Benieuwd waar uw eigen systemen ongeveer staan? Doe de gratis quick-scan of blader door de onderwerpen in de kennisbank om te zien welke vragen bij uw situatie passen.