Welke producten van de elektronicabranche vallen onder de ESPR?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) is een kaderverordening. Dat betekent dat artikel 1 het toepassingsgebied in brede zin vastlegt — bijna alle fysieke producten die op de EU-markt worden gebracht kunnen erdoor geraakt worden — maar dat de verordening zelf nog niet zegt welke eisen voor welk product gaan gelden. Die invulling komt per productgroep, via afzonderlijke gedelegeerde handelingen. Voor de elektronicabranche is dat op dit moment nog niet concreet: er is nog geen gedelegeerde handeling gepubliceerd die zegt dat een wasmachine, een router of een laptop vanaf een bepaalde datum een paspoort moet hebben. Wat er wél al uit de tekst valt af te leiden, is bruikbaar om nu al na te gaan of een product in de doelgroep van de verordening past.

Nagaan of het product een "product" is in de zin van de ESPR

Artikel 2 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) definieert wat als product telt binnen deze verordening. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit in de praktijk dat het zinvol is om het eigen assortiment na te lopen aan de hand van die definitie, in plaats van te wachten op een lijst met productnamen. Een deelvraag die hierbij vaak naar voren komt, gaat over de precieze afbakening per soort apparaat; die vraag komt terug op geldt het digitaal productpaspoort voor mijn elektronica?.

Onderscheid maken tussen het kader en de productspecifieke regels

Omdat de ESPR zelf geen concrete eisen per productgroep stelt, is het voor een bedrijf van belang te begrijpen dat "onder de ESPR vallen" niet automatisch betekent dat er al een verplichting is. Die verplichting ontstaat pas met een gedelegeerde handeling voor de specifieke productgroep. Wat dat instrument precies is en waarom de inhoud daarvan bepalend is voor wat een bedrijf uiteindelijk moet doen, staat toegelicht op wat is een gedelegeerde handeling en waarom bepaalt die wat ik moet doen?

Rekening houden met verschillen tussen deelcategorieën

Binnen "elektronica en ICT" zit een grote spreiding aan producten: van kleine consumentenapparatuur tot grote huishoudelijke apparaten. De ESPR laat ruimte om per deelcategorie andere eisen te stellen, en het ESPR-werkplan bevestigt die aanpak per productgroep. Voor een bedrijf dat meerdere productlijnen voert, betekent dit dat de ene lijn eerder of met andere eisen te maken kan krijgen dan de andere. Achtergrond over waarom dat onderscheid gemaakt wordt, staat op waarom gelden er per soort apparaat andere regels?

Signaleren wanneer een apparaat een batterij bevat

Veel elektronica-apparaten hebben een ingebouwde of losse batterij. De batterijregelgeving loopt via een ander spoor dan de ESPR, en dat kan tot vragen leiden over of er dan één of twee paspoorten nodig zijn voor hetzelfde apparaat. Dit is nuttig om vroeg in kaart te brengen, ook al is dit onderwerp strikt genomen geen onderdeel van de vraag "wat valt eronder", want het raakt wel direct aan de vraag welke productgroepen een bedrijf in de gaten moet houden.

Waar het misgaat in de praktijk

Een terugkerend patroon is dat een bedrijf ervan uitgaat dat de ESPR "nog niet van toepassing is" omdat er nog geen gedelegeerde handeling voor de eigen productgroep is gepubliceerd, en daardoor helemaal niets vastlegt. Het kaderartikel en de definities in de verordening gelden echter al, en het is die basis waaraan een toekomstige gedelegeerde handeling wordt toegevoegd — niet iets wat pas dan uit de lucht valt.

Een tweede situatie is dat een bedrijf een product als "geen elektronica" bestempelt omdat het geen stroom uit het stopcontact gebruikt, terwijl de definitie in artikel 2 breder kan liggen dan alleen apparatuur met een stekker. Batterijgevoede apparaten en apparaten met alleen een oplaadbare accu vallen daar mogelijk ook onder, wat gemakkelijk over het hoofd wordt gezien bij een eerste beoordeling.

Een derde valkuil is het gelijkstellen van "elektronica" als brede branche met één set regels, terwijl de opzet van het werkplan uitgaat van afzonderlijke gedelegeerde handelingen per deelcategorie. Een bedrijf dat zowel kleine apparaten als witgoed verkoopt, loopt het risico te veronderstellen dat één beoordeling voor het hele assortiment volstaat.

Een vierde situatie is dat bedrijven de vraag "valt mijn product eronder" verwarren met de vraag "moet ik al iets doen". Het eerste is een kwestie van toepassingsgebied volgens artikel 1 en de definities van artikel 2; het tweede hangt af van of, en wanneer, er voor die specifieke productgroep een gedelegeerde handeling is vastgesteld. Wie die twee vragen door elkaar haalt, trekt soms de conclusie dat er niets aan de hand is, terwijl het beter is beide vragen apart te beantwoorden.

Ten slotte zien kleinere bedrijven de kaderverordening soms als iets dat alleen grote fabrikanten raakt. De ESPR maakt in het toepassingsgebied geen onderscheid naar bedrijfsgrootte; wat voor kleinere bedrijven anders kan uitpakken, zit in eventuele uitzonderingen die pas in een gedelegeerde handeling worden vastgelegd. Die vraag komt aan de orde op geldt het productpaspoort ook voor kleine bedrijven?

Wat u kunt vastleggen

• Een overzicht van het eigen productassortiment, ingedeeld naar de omschrijving van "product" uit artikel 2 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781), zodat duidelijk is welke productlijnen mogelijk in de doelgroep van de verordening vallen.
• Een aantekening per productlijn over de deelcategorie waarin die valt binnen elektronica en ICT, met een verwijzing naar het ESPR-werkplan, als voorbereiding op het moment dat een gedelegeerde handeling voor die deelcategorie wordt gepubliceerd.
• Een korte notitie over welke producten een batterij bevatten, als basis voor de latere beoordeling of er sprake is van samenloop met batterijregelgeving.
• Een vaste afspraak wie binnen het bedrijf de publicatie van nieuwe gedelegeerde handelingen volgt, en op welk moment die persoon het productoverzicht opnieuw beoordeelt.
• Een logboek van de beoordelingsmomenten zelf: wanneer is het assortiment voor het laatst tegen de ESPR-definities gehouden, en welke conclusie is daaruit getrokken. Dat maakt op een later moment inzichtelijk hoe de eigen inschatting is opgebouwd.

Voor bredere achtergrond over wat er inhoudelijk verandert voor de branche als geheel, en over het moment waarop de eerste concrete verplichtingen worden verwacht, is het wat verandert de ESPR voor de elektronicabranche? en wanneer wordt het productpaspoort verplicht voor elektronica? nuttig als vervolglezing.