Waarom gelden er per soort apparaat andere regels?

Wat u concreet moet doen

Wie voor het eerst leest over het digitaal productpaspoort verwacht vaak één set regels die voor "elektronica" geldt. Dat is niet hoe de ESPR is opgebouwd. De verordening zelf legt geen concrete eisen vast voor wasmachines, laptops of smartphones — die eisen komen per productgroep apart, via een gedelegeerde handeling. Daardoor kan het paspoort voor een deelcategorie andere inhoud, andere planning en andere ingangsdatum hebben dan voor een andere, ook als beide onder "elektronica en ICT" vallen.

De reden daarvoor staat in artikel 18 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781): de Europese Commissie stelt een werkprogramma op en prioriteert productgroepen op basis van criteria zoals milieu-impact, verkoopvolume en verbeterpotentieel. Een productgroep met veel milieu-impact of een groot marktvolume komt eerder aan de beurt dan een productgroep waarvoor dat minder speelt. Artikel 4 en artikel 8 van de ESPR bepalen vervolgens dat de Commissie via gedelegeerde handelingen per productgroep vastlegt welke gegevens, eisen en termijnen gaan gelden. Dat is bewust een gefaseerd proces: niet alle apparaten in één keer, maar stap voor stap, productgroep voor productgroep.

Wat er van u wordt verwacht

Nagaan onder welke deelcategorie een product valt

Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers dat meerdere productlijnen voert — bijvoorbeeld zowel witgoed als kleine keukenapparatuur — betekent dit dat niet automatisch dezelfde regels op elk product van toepassing zijn. Elke productlijn kan in een eigen gedelegeerde handeling terechtkomen, met een eigen tijdpad. Praktisch betekent dit dat een indeling per productgroep nodig is om te weten welke regeling wanneer relevant wordt, in plaats van te werken vanuit de aanname dat "elektronica" één blok is. Op deze pagina staat een overzicht van welke productgroepen binnen de elektronicabranche onder de ESPR vallen.

Volgen van het werkprogramma en de planning per productgroep

Omdat de Commissie prioriteert volgens artikel 18, verschijnen gedelegeerde handelingen niet gelijktijdig voor alle productgroepen. Voor een bedrijf betekent dit dat de planning van de eigen productgroep gevolgd moet worden, los van wat voor een andere productgroep al is gepubliceerd. Een leverancier van beeldschermen kan met een andere ingangsdatum te maken krijgen dan een leverancier van witgoed, ook al werken beide onder dezelfde ESPR. Wanneer het paspoort voor een specifieke categorie verplicht wordt, is terug te vinden zodra de bijbehorende handeling is gepubliceerd — zie ook deze uitleg over de verplichte ingangsdatum.

Klaarstaan voor verschillende inhoudelijke eisen per productgroep

Artikel 8 van de ESPR bepaalt dat elke gedelegeerde handeling zelf specifieke eisen bevat: over duurzaamheid, herstelbaarheid, recyclebaarheid of informatieverplichtingen, toegesneden op het soort product. Voor een bedrijf betekent dit dat de inhoud van het paspoort voor de ene productgroep kan afwijken van die voor de andere, ook binnen dezelfde bedrijfsvoering. Een fabrikant van zowel wasmachines als kleine ICT-randapparatuur kan dus met twee verschillende gegevenssets te maken krijgen. Welke gegevens concreet worden verwacht, verschilt dus per categorie — een algemeen beeld daarvan staat op de pagina over welke gegevens in het paspoort komen.

Rekening houden met verschillen ondanks een gemeenschappelijk kader

De gedelegeerde handelingen worden opgesteld binnen het kader dat de ESPR zelf schetst, maar de invulling verschilt. Voor een bedrijf betekent dit dat kennis over het productpaspoort in algemene zin — wat het is en waarom het bestaat — niet vervangt wat een specifieke handeling voor de eigen productgroep gaat bepalen. Een algemene inleiding op het onderwerp staat op deze pagina over wat een digitaal productpaspoort inhoudt, maar de concrete verplichting volgt pas uit de handeling die op de eigen productgroep van toepassing is.

Waar het misgaat in de praktijk

Een bedrijf gaat ervan uit dat omdat er voor de ene productgroep al een gedelegeerde handeling is gepubliceerd, dezelfde eisen ook automatisch gelden voor een andere productgroep die het bedrijf ook voert. Dat blijkt niet zo te werken: elke productgroep heeft zijn eigen handeling, met eigen inhoud en eigen datum.

Een ander terugkerend patroon: een bedrijf leest dat "elektronica" onder de ESPR valt en neemt aan dat er dus al een verplichting is, terwijl voor de eigen specifieke productgroep de gedelegeerde handeling nog niet is vastgesteld. Het onderscheid tussen "de ESPR is van toepassing als kaderwet" en "er is al een concrete verplichting voor mijn productgroep" wordt dan over het hoofd gezien.

Bedrijven die een productportfolio hebben dat over meerdere deelcategorieën loopt — bijvoorbeeld zowel grote als kleine huishoudelijke apparaten — plannen soms één interne aanpak voor "het paspoort", terwijl er straks meerdere aanpakken nodig kunnen zijn omdat de inhoud en planning per deelcategorie verschillen.

Er wordt ook wel eens verondersteld dat een product dat een batterij bevat onder dezelfde regeling valt als het apparaat zelf, terwijl batterijen een eigen regelgevend traject kunnen hebben, los van de productgroep-indeling onder de ESPR — zie de toelichting over apparaten met een batterij erin.

Tot slot: bedrijven wachten soms passief af tot "het paspoort verplicht wordt" zonder te volgen welke productgroep als eerste aan de beurt is volgens de prioritering uit artikel 18. Daardoor komt de eigen deelcategorie later in beeld dan wenselijk, terwijl de publicatie van de handeling voor die groep al eerder bekend was.

Wat u kunt vastleggen

• Een overzicht van de eigen productgroepen of productlijnen, met daarbij de vraag of en wanneer voor elke groep een gedelegeerde handeling wordt verwacht.
• Een logboek waarin wordt bijgehouden welke gedelegeerde handelingen al zijn gepubliceerd voor de productgroepen die het bedrijf voert, en welke nog in het werkprogramma van artikel 18 staan.
• Een interne toewijzing van verantwoordelijkheid: wie volgt de publicatie van gedelegeerde handelingen per productgroep, en wie zet dat om naar een actiepunt richting inkoop, productontwikkeling of compliance.
• Documentatie over de indeling van producten in deelcategorieën, inclusief de onderbouwing daarvan, zodat bij twijfel over de toepasselijke regeling teruggevallen kan worden op een vastgelegde redenering.
• Een vaste check bij nieuwe productintroducties: onder welke deelcategorie valt het nieuwe product, en is daarvoor al een gedelegeerde handeling gepubliceerd of aangekondigd.