Dit jaar verandert er op het vlak van toezicht vooral iets in de voorbereiding, niet in de praktijk. De verordening (ESPR) legt vast dat elke EU-lidstaat een marktentoezichtautoriteit aanwijst die mag controleren of een digitaal productpaspoort klopt en aanwezig is. Welke instantie dat in Nederland precies wordt, en met welke bevoegdheden, staat op dit moment nog niet vast. Voor elektronica en ICT komt dat pas concreet in beeld zodra de gedelegeerde handeling voor uw productcategorie is gepubliceerd — naar verwachting vanaf 2027.
Voor wie dit uitmaakt: elke importeur, fabrikant of merkhouder van elektronica die straks een paspoort moet leveren, krijgt op enig moment te maken met een toezichthouder die steekproeven kan doen, gegevens kan opvragen of een paspoort kan laten controleren op juistheid. Dat is nu nog niet aan de orde, maar de aanwijzing van de toezichthouder is een van de bouwstenen die eerst moeten landen voordat handhaving mogelijk is.
Wat er dit jaar wél al vaststaat
Op Europees niveau ligt vast dat toezicht een verantwoordelijkheid van de lidstaten is, en dat marktentoezichtautoriteiten daarbij dezelfde soort instrumenten krijgen die al gebruikelijk zijn bij productveiligheid: informatie opvragen, documentatie controleren, en bij tekortkomingen ingrijpen. Deze structuur staat in de verordening zelf en verandert niet meer, ook niet als de sectorspecifieke regels later worden ingevuld.
Wat ook vaststaat: toezicht raakt niet alleen de fabrikant. De verordening werkt met een keten van rollen — fabrikant, importeur, distributeur — en toezicht kan bij elke schakel terechtkomen, afhankelijk van wie welke rol vervult voor een specifiek product. Wie deze rollen voor het eigen assortiment nog niet scherp heeft, vindt een uitleg in de kennisbank met uitleg per rol in de keten.
Wat er dit jaar nog niet vaststaat
De naam van de Nederlandse toezichthouder voor het digitaal productpaspoort staat nog niet vast, en daarmee ook niet hoe die instantie gaat samenwerken met bestaande toezichthouders op productveiligheid. Ook is nog niet bekend hoe vaak controles plaatsvinden, welke termijnen daarbij gelden, en welke gevolgen een tekortkoming precies heeft. Dat soort details volgt uit de gedelegeerde handelingen per productgroep, en die zijn er voor elektronica en ICT nog niet.
Het is dus voorbarig om nu al concrete verwachtingen te hebben over hoe streng of hoe vaak gecontroleerd gaat worden. Toezichthouders bepalen zelf hun prioriteiten zodra hun bevoegdheden vaststaan, en dat proces is voor deze verordening nog niet afgerond.
Waarom dit toch relevant is voor uw planning
Al weet u nog niet wie er straks controleert, de eisen aan het paspoort zelf — welke gegevens erin moeten, hoe lang het toegankelijk moet blijven, hoe de QR-code werkt — zijn wel al leidend voor hoe u nu al kunt voorsorteren. Bedrijven die hun gegevensstromen op orde hebben voordat de handhaving begint, staan er beter voor dan bedrijven die pas beginnen zodra een toezichthouder zich meldt. Dat is geen juridische verplichting vooraf, maar een praktische overweging.
Daarbij helpt het om nu al te weten waar u qua rol en productgroep staat. Met een paar vragen krijgt u een eerste indicatie van uw situatie, zonder dat dit iets zegt over hoe een toezichthouder uw dossier later zou beoordelen.
Hoe u op de hoogte blijft van wat er wijzigt
Omdat de aanwijzing van de toezichthouder en de precieze bevoegdheden nog moeten volgen uit toekomstige regelgeving, is dit een onderwerp dat wij op de voet volgen zodra de Europese Commissie of de Nederlandse overheid iets publiceert. Hoe wij aan onze informatie komen en waarom we altijd naar de officiële tekst verwijzen, leest u op de pagina over waar onze informatie vandaan komt.
Voor concrete vragen over uw eigen situatie — bijvoorbeeld of en wanneer uw producten onder toezicht kunnen komen — is een jurist of de bevoegde toezichthouder de aangewezen weg. Wij beschrijven wat de verordening zegt, maar geven geen oordeel over individuele gevallen.
Tot slot
Toezicht op het digitaal productpaspoort is in opbouw: het Europese kader staat, de Nederlandse invulling nog niet. Wilt u weten hoe dit onderwerp samenhangt met andere verplichtingen die al wel vaststaan, dan vindt u een overzicht in de antwoorden op veelgestelde vragen over het productpaspoort. Wie liever meteen een concreet beeld krijgt van de eigen situatie, doet de gratis quick-scan of leest de onderwerpen door voordat er beslissingen worden genomen.