Czy mogę zniszczyć niesprzedane zapasy elektroniki?

Niszczenie jest dozwolone teraz, zakaz będzie obowiązywać dla każdej kategorii

Niszczenie niesprzedanej elektroniki nie jest w tej chwili zabronione przez ESPR. Rozporządzenie (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) tworzy jednak ramy mające na celu zapobieganie niszczeniu niesprzedanych towarów konsumpcyjnych, ale ramy te działają dla każdej kategorii produktów: ogólny zakaz powstaje dopiero wtedy, gdy Komisja Europejska dla określonej grupy produktów przyjmie akt delegowany zabraniający niszczenia niesprzedanych zapasów właśnie tej grupy. W przypadku tekstyliów i obuwia ten krok został już podjęty w samym rozporządzeniu. W przypadku elektroniki i urządzeń ICT jeszcze się to nie stało. Dopóki dla tej kategorii nie będzie aktu delegowanego, niszczenie niesprzedanej elektroniki nie podlega zakazowi na podstawie artykułu 24 ESPR — chociaż może się to zmienić, gdy tylko Komisja wyznaczy tę kategorię.

Dla kogo i dla jakich produktów to dotyczy — i dla jakich nie

Ramy dotyczące niszczenia wynikające z ESPR skierowane są do operatorów gospodarczych, którzy pozbywaają się niesprzedanych towarów konsumpcyjnych: producentów, importerów, dystrybutorów i platform handlujących takimi produktami. Chodzi o niesprzedane produkty, które nigdy nie trafiły do konsumenta — zwroty, nadmiary zapasów, pozostałości sezonowe i produkty, które nie zostały sprzedane z innych przyczyn. Tekstylia i obuwie są już wymienione z nazwy w rozporządzeniu jako kategorie, dla których zakaz (ostatecznie) obowiązuje. Dla innych kategorii, w tym elektroniki i urządzeń ICT, to wyznaczenie musi nastąpić poprzez oddzielny akt delegowany. Co nie podpada pod ten ramy: produkty, które już trafiły do konsumenta i są ponownie pozbywaane jako zwroty lub towary używane, i równie mało sytuacje, w których niszczenie następuje z innych powodów prawnych, takich jak ryzyko bezpieczeństwa lub obowiązkowy recall. Te sytuacje są regulowane przez inne przepisy, a nie przez artykuły dotyczące niszczenia niesprzedanych towarów konsumpcyjnych.

Kiedy zakaz dla elektroniki wejdzie w życie, nie jest jeszcze ustalony

Nie ma jeszcze daty, od której obowiązuje zakaz niszczenia niesprzedanej elektroniki. Rozporządzenie to reguluje dla każdej kategorii za pośrednictwem aktów delegowanych, a dla elektroniki i urządzeń ICT taki akt jeszcze nie został opublikowany. W planie pracy Komisji dotyczącym ESPR (okres 2025-2030) przewidziane są akty delegowane dla tego typu dalszych kategorii od późniejszego etapu planu pracy; dokładna data dla elektroniki nie została jeszcze w nim określona. Do czasu aż akt delegowany dla tej kategorii zostanie przyjęty i wejdzie w życie, obowiązuje obecna sytuacja: brak zakazu wynikającego z ESPR na niszczenie niesprzedanej elektroniki. Gdy tylko taki akt zostanie opublikowany, zmieni się to, a wraz z decyzją pojawi się również jasność co do daty wejścia w życie i ewentualnych okresów przejściowych.

Co to oznacza dla podejścia do zarządzania zapasami

Dla kogoś, kto teraz stoi wobec zapasów niesprzedanej elektroniki, pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy własne produkty już podlegają opublikowanemu aktowi delegowanemu — w przypadku elektroniki i urządzeń ICT nie jest to aktualnie przypadek, ale może się to różnić w zależności od podkategorii, gdy Komisja będzie stopniowo postępować dalej. Drugim krokiem jest śledzenie własnego sektora: plan pracy ESPR wskazuje, które grupy produktów otrzymają priorytet, a tym samym daje wskazanie, które kategorie będą brane pod uwagę wcześniej niż inne. Trzecim krokiem jest wewnętrzne ustalenie, co dzieje się z niesprzedanymi zapasami — nie dlatego, że jest to dziś obowiązkowe dla elektroniki, ale dlatego, że obowiązki sprawozdawcze dotyczące usunięcia niesprzedanych produktów w ESPR już istnieją w ramach szerszych ram artykułów od 23 do 26, oraz dlatego, że akt delegowany dotyczący elektroniki może w pewnym momencie zostać opublikowany bez długiego wcześniejszego powiadomienia. Ci, którzy już teraz śledzą liczbę niesprzedanych zapasów, które są usuwane i dlaczego, będą w lepszej sytuacji, gdy obowiązek ten zostanie ostatecznie wprowadzony dla tej kategorii.

Podstawa: artykuły od 23 do 26 rozporządzenia ESPR

Odpowiedź wynika z artykułów od 23 do 26 Rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR), które stanowią ramy zapobiegania zniszczeniu niesprzedanych towarów konsumpcyjnych. Artykuły te regulują ogólną strukturę — w tym możliwość dla Komisji wprowadzenia zakazu niszczenia dla poszczególnych grup produktów za pośrednictwem aktu delegowanego — i wymieniają tekstylia i obuwie jako kategorie, które zostały już w ten sposób wskazane. W przypadku pozostałych kategorii, w tym elektroniki, takie wskazanie musi jeszcze nastąpić. Pełny tekst artykułów można znaleźć w oficjalnej publikacji EUR-Lex rozporządzenia.

Dla osób, które stają teraz przed pytaniem, co robić z niesprzedaną elektroniką, najlepszym rozwiązaniem jest sprawdzenie, czy własna grupa produktów została już wymieniona w planie pracy ESPR, zdokumentowanie już teraz własnych praktyk usuwania, i śledzenie publikacji aktów delegowanych dotyczących elektroniki — które zmienią tę odpowiedź, gdy się pojawią.

Na czym to się opiera

Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), artykuły od 23 do 26 (zapobieganie zniszczeniu niesprzedanych towarów konsumpcyjnych)

Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Podajemy odniesienia dla każdego twierdzenia; nie musisz nam wierzyć.

Co konkretnie należy zrobić

Co się od Państwa oczekuje

ESPR zawiera odrębne przepisy mające na celu uniemożliwienie niszczenia niesprzedanych towarów konsumpcyjnych. Znajduje się to w artykułach 23–26 Rozporządzenia (UE) 2024/1781. Te artykuły nie mają natychmiast zastosowania do wszystkich grup produktów: konkretne wdrożenie następuje dla każdej kategorii produktu poprzez akty delegowane, a w przypadku urządzeń elektronicznych nie zostały jeszcze opublikowane. Poniższe informacje przedstawiają zatem kierunek wskazany przez rozporządzenie — nie stanowią one obowiązującego wymogu dla urządzeń elektronicznych.

Ujawnianie niszczonych niesprzedanych towarów

Artykuł 24 ESPR wprowadza obowiązek dla określonych przedsiębiorstw polegający na corocznym ujawnianiu, ile niesprzedanych towarów konsumpcyjnych niszczą i z jakiego powodu. Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od 10 do 100 pracowników oznacza to praktycznie konieczność przeprowadzenia spisu: ile produktów trafia do zniszczenia, na jaką grupę produktów i z jakiego powodu (uszkodzenie, bezpieczeństwo, koniec cyklu życia serii modelowej, nadwyżka). To można już zorganizować teraz, nawet jeśli obowiązek dla urządzeń elektronicznych nie został jeszcze ustalony — kto już teraz gromadzi te dane, nie będzie musiał później rekonstruować ich z mocą wsteczną.

Możliwy zakaz niszczenia dla określonych grup produktów

Artykuł 23 upoważnia Komisję do ustanowienia zakazu niszczenia dla określonych grup produktów poprzez akt delegowany. Precedens jest już widoczny w przypadku tekstyliów i obuwia, gdzie proces ten jest bardziej zaawansowany niż w przypadku urządzeń elektronicznych. W przypadku urządzeń elektronicznych i sprzętu ICT kwestia ta musi jeszcze zostać ustalona; plan pracy ESPR wymienia akty delegowane dla każdej podkategorii, których oczekuje się od 2027 roku. Przedsiębiorstwo rozważające przygotowanie swojego zarządzania zapasami na to może już teraz ulepszyć ten proces bez czekania na ostateczny termin — zobacz co mogę już zrobić, dopóki przepisy nie są ostateczne?.

Wyjątki i obowiązek uzasadnienia

Artykuły 25 i 26 przewidują możliwość wyjątków od ewentualnego zakazu niszczenia, na przykład w przypadku zagrożeń dla bezpieczeństwa lub innych uzasadnionych przyczyn. Kto powołuje się na taki wyjątek, musi być w stanie go uzasadnić i wykazać. Praktycznie oznacza to, że decyzja o niszczeniu niesprzedanych zapasów — już teraz, a tym bardziej gdy zakaz wejdzie w życie dla urządzeń elektronicznych — musi być możliwa do prześledzenia: kto podjął decyzję, na podstawie jakich informacji i dlaczego ponowne użycie, renowacja lub recykling nie były opcją.

Gdzie się psuje w praktyce

Zapasy są niszczane bez dokumentacji uzasadniającej powód. W wielu przedsiębiorstwach niesprzedane zapasy znikają poprzez rutynowe usunięcie u przetwórcy, bez nagrody wyjaśniającej, dlaczego nie zostały ponownie użyte lub naprawione. Gdy wejdzie w życie obowiązek ujawniania, brakować będzie wówczas dokumentacji.

Zmiana modelu w urządzeniach gospodarstwa domowego i sprzęcie ICT prowadzi do dużych wolumenów zapasów końca serii. Podczas wycofywania modelu rocznikowego często dochodzi do szczytu niesprzedanych urządzeń. Zdarza się to regularnie pod presją czasu związaną z nową kolekcją, gdzie zniszczenie wydaje się najszybszą drogą — bez sprawdzenia, czy będzie to jeszcze dozwolone dla danej grupy produktów.

Zwroty są mieszane z rzeczywiście niesprzedanymi zapasami. W praktyce zwrócone urządzenia, które nie mogą być sprzedane jako nowe, trafiają do tego samego kanału usuwania co zapasy, które nigdy nie zostały sprzedane. Dla spisu i uzasadnienia, które ma na celu ESPR, to rozróżnienie jest jednak istotne.

Zapasy znajdujące się już w magazynie nie są analizowane oddzielnie. Przedsiębiorstwa skupiają uwagę na nowych zakupach i nowych liniach produktów, a istniejące zapasy, które nie zostały jeszcze sprzedane, pozostają poza zasięgiem. Informacje na temat tego konkretnego problemu znajdują się w: co powinienem zrobić z zapasami urządzeń elektronicznych, które są już dostępne, gdy przepisy wejdą w życie?.

Uważa się, że przepisy już obowiązują, lub wręcz przeciwnie, że wcale nie są istotne. Oba założenia prowadzą do błędnych decyzji: jedno przedsiębiorstwo wprowadza już niepotrzebnie surowe procedury dla czegoś, co nie jest jeszcze ustalone, drugie wszystko odkłada do wydania aktu delegowanego i wtedy nie ma historycznych danych, na które mogłoby się powołać.

Co możesz zarejestrować.

Wewnętrzny rachunek niesprzedanego zapasu, który jest usuwany, na grupę produktu i na przyczynę usunięcia (uszkodzenie, bezpieczeństwo, nadwyżka, koniec serii modelowej). Jest to zgodne z tym, co artykuł 24 ESPR wymaga w kwestii ujawniania.
Stały proces decyzyjny dla zapasu, który nie znajduje nabywców: kto podejmuje decyzję, które alternatywy (ponowne użycie, odnowienie, recykling) zostały rozważone i dlaczego ich nie wybrano.
Dokumentacja dla każdego przypadku wyjątkowego, z uzasadnieniem, które jest zgodne z obowiązkiem uzasadnienia artykułów 25 i 26: jaki był powód, jakie informacje go uzasadniały.
Przegląd istniejącego zapasu, który znajduje się w magazynie przed możliwym wejściem w życie zakazu, aby w przypadku kontroli było jasne, jaki zapas podlega którym zasadom.
Powiązanie między zarządzaniem zapasami a zbieraniem zużytych urządzeń, w przypadku gdy niesprzedany zapas musi być mimo to usunięty jako materiał zużyty — zobacz jak załatwiam przyjęcie zużytej elektroniki?.
Notatka w wewnętrznej dokumentacji przy kontroli, aby w przypadku zapytania inspektora było jasne, jakie rozważania zostały dokonane; to, co inspektor zazwyczaj pyta w takim przypadku, zostało opisane w co pyta inspektor przy kontroli elektroniki?.

To nie jest porada prawna. Ta strona zawiera ogólne informacje o przepisach, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. Jeśli masz wątpliwości dotyczące Twojej sprawy, skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.

Napisane za pomocą sztucznej inteligencji na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka na 2026-08-22. Coś się nie zgadza? Daj nam znać — korekty otrzymują pierwszeństwo.