τι συμβαίνει αν ο κωδικός QR στο προϊόν μου είναι κατεστραμμένος ή δεν μπορεί να διαβαστεί

Ένας μη αναγνώσιμος κωδικός QR είναι ένα πρόβλημα, αλλά όχι αμέσως μια παραβίαση αυτό καθ' αυτό

Ένας κατεστραμμένος ή μη αναγνώσιμος κωδικός QR σημαίνει ότι ο φορέας δεδομένων δεν λειτουργεί πλέον όπως προορίζεται, αλλά ο ESPR συνδέει την απαίτηση κυρίως με το προϊόν όπως τοποθετείται στην αγορά και με το γεγονός ότι το ίδιο το ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος παραμένει διαθέσιμο και ενημερωμένο. Το άρθρο 11 του ESPR (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781) θέτει απαιτήσεις για την τεχνική λειτουργία του φορέα δεδομένων κατά την περίοδο που είναι σχετικός, και βασίζεται σε έναν φορέα που είναι ανθεκτικά τοποθετημένος στο προϊόν και παραμένει αναγνώσιμος υπό κανονικές συνθήκες χρήσης. Εάν ο κωδικός έχει ως αποτέλεσμα να καταστραφεί — λόγω φθοράς, μεταφοράς, καθαρισμού ή γήρανσης της ετικέτας — αυτό είναι πρώτα και κύρια ζήτημα ποιότητας του φορέα, όχι αυτόματα σφάλμα του ψηφιακού διαβατηρίου που βρίσκεται πίσω του. Το ίδιο το ψηφιακό διαβατήριο, με τον μοναδικό κωδικό αναγνώρισης από το άρθρο 12, παραμένει δηλαδή εφόσον φιλοξενείται, ακόμη και αν ο φυσικός κωδικός QR σε ένα δείγμα δεν σαρώνεται πλέον.

Για ποιους ισχύει αυτό και πού είναι τα όρια

Αυτό το θέμα είναι σχετικό για κάθε μέρος που είναι υπεύθυνη για την τοποθέτηση του φορέα δεδομένων στο προϊόν — συνήθως ο κατασκευαστής ή ο εισαγωγέας που καταρτίζει το ψηφιακό διαβατήριο. Σε αυτή τη σχέση αφορά ειδικά τον φυσικό κωδικό QR στο προϊόν ή στη συσκευασία, όχι το περιεχόμενο του ψηφιακού διαβατηρίου πίσω από αυτόν τον κωδικό: εάν τα δεδομένα στο ίδιο το ψηφιακό διαβατήριο είναι ανακριβή ή ξεπερασμένα, είναι ένα διαφορετικό θέμα από ένα σχισμένο ή θαμπό ετικέτα. Είναι επίσης σημαντικό να διακρίνουμε: τα άρθρα 16 και 17 του ESPR αφορούν ετικέτες με ευρύτερη έννοια, συμπεριλαμβάνης της προστασίας κατά της παραχάραξης ή παραπλανητικών ετικετών — αυτό είναι ένα διαφορετικό θέμα από μια ετικέτα που απλώς έχει γίνει τεχνικά ελαττωματική λόγω χρήσης. Αυτή η σελίδα δεν αφορά απάτη ή απομίμηση, αλλά την πρακτική κατάσταση στην οποία ένας κωδικός QR που είναι εγγενώς νόμιμος δεν σαρώνεται πλέον.

Αυτό που δεν εμπίπτει επίσης εδώ: η ερώτηση πώς ο κωδικός QR τοποθετείται αρχικά στο προϊόν και ποιο τεχνικό πρότυπο ακολουθείται. Είναι ένα έργο προετοιμασίας που καθορίζεται ήδη κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του προϊόντος και της συσκευασίας, που περιγράφεται στην τη σελίδα για την τοποθέτηση του κωδικού QR σε ηλεκτρονικά προϊόντα.

Τι δεν είναι ακόμη αποδεδειγμένο και τι είναι

Μια συγκεκριμένη υποχρέωση που περιγράφει με ακρίβεια τι πρέπει να συμβεί όταν ένας κωδικός QR έχει κατακρεουργηθεί σε ένα προϊόν που είναι ήδη στο εμπόριο, δεν είναι ακόμη αποδεδειγμένη — οι κανόνες που εκχωρούνται και που αναπτύσσουν τις ειδικές απαιτήσεις προϊόντος για ηλεκτρονικά και ICT-εξοπλισμό αναμένεται να δημοσιευθούν για αυτήν την κατηγορία το νωρίτερο από το 2027 και μετά σύμφωνα με το σχέδιο εργασίας ESPR 2025-2030. Αυτό που είναι αποδεδειγμένο είναι η αρχή του άρθρου 11: ο φορέας δεδομένων πρέπει να είναι προσβάσιμος κατά την περίοδο που είναι σχετικός, και ο κανονισμός βασίζεται σε μια φυσική ισχυρή εκτέλεση που αντέχει στις κανονικές συνθήκες χρήσης. Μέχρι να δημοσιευθεί ο κανόνας που εκχωρείται για αυτήν την υποκατηγορία, δεν υπάρχει κανόνας λεπτομέρειας που καθορίζει τι πρακτικά πρέπει να συμβεί εάν ένας κωδικός καταστραφεί — αυτή η σαφήνεια θα έρθει μόλις δημοσιευθεί ο κανόνας.

Πώς αυτό υλοποιείται στην πράξη

Σε περίπτωση αναφοράς ή διαπίστωσης κατακρέουσης, το πρώτο βήμα είναι να καθοριστεί εάν το ίδιο το ψηφιακό διαβατήριο είναι ακόμη προσβάσιμο μέσω του μοναδικού κωδικού αναγνώρισης, ανεξάρτητα από τον φυσικό κωδικό σε αυτό το μοναδικό δείγμα — αυτό το ψηφιακό διαβατήριο είναι δηλαδή ξεχωριστό από το ετικέτα και παραμένει φιλοξενούμενο εφόσον παραμένει η υποχρεωτική περίοδος, όπως περιγράφεται στην τη σελίδα για το πόσο καιρό ένα ψηφιακό διαβατήριο παραμένει διαθέσιμο. Το δεύτερο βήμα είναι να εξεταστεί αν υπάρχει εναλλακτική πρόσβαση στα ίδια δεδομένα, για παράδειγμα μέσω ενός αριθμού τύπου, αριθμού σειράς ή μιας σύνδεσης συστήματος που δεν εξαρτάται από τη σάρωση ενός μόνο ετικέτας· αυτό είναι συμβατό με το πώς ένα διαβατήριο μπορεί να συνδεθεί με ένα υπάρχον σύστημα ERP ή αποθέματος. Τρίτο βήμα: για ένα προϊόν που είναι ακόμα σε αποθέματα ή επανοσκευάζεται, η αντικατάσταση του ετικέτας με τον ίδιο μοναδικό κωδικό αναγνώρισης είναι η προφανής πρακτική λύση, ώστε να μην χρειάζεται ένα νέο διαβατήριο για ένα προϊόν που ήδη υπάρχει. Σε περίπτωση αμφιβολίας σχετικά με το αν ένας αντικατασταθείς κωδικός πρέπει να παραπέμπει ακόμα στο ίδιο διαβατήριο, αυτό είναι ένα ερώτημα που σχετίζεται με το πώς έχει δομηθεί ο κωδικός αναγνώρισης, περαιτέρω περιγραφή στη σελίδα σχετικά με έναν μοναδικό κωδικό αναγνώρισης ανά προϊόν. Για καταστάσεις με πολλαπλά συσκευές σε μια συσκευασία, όπου ένας κατεστραμμένος κωδικός στην εξωτερική συσκευασία επηρεάζει επίσης την πρόσβαση στα διαβατήρια των μεμονωμένων προϊόντων, ισχύει μια λίγο διαφορετική ακολουθία, περιγραφή στη σελίδα σχετικά με τα επίπεδα συσκευασίας.

Η βάση στα άρθρα του ESPR

Όλα αυτά προκύπτουν από τη διασύνδεση μεταξύ τριών διατάξεων στο ESPR (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1781): το άρθρο 11 ρυθμίζει τις τεχνικές απαιτήσεις για το σχεδιασμό και τη λειτουργία του φορέα δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της προσδοκίας ότι αυτό λειτουργεί κατά την αφετηρία περίοδο· το άρθρο 12 ρυθμίζει τον μοναδικό κωδικό αναγνώρισης που αναγνωρίζει το διαβατήριο, ανεξάρτητα από το φυσικό ετικέτα στο οποίο αυτός ο κωδικός είναι τυπωμένος· και τα άρθρα 16 και 17 ρυθμίζουν ετικέτες σε γενικές γραμμές και την προστασία κατά των παραχάραξης ετικετών, που είναι ένα συμπληρωματικό αλλά διαφορετικό ζήτημα από την τεχνική φθορά. Μαζί, αυτά τα άρθρα δείχνουν ότι η νομοθεσία συνδέει το διαβατήριο και το φορέα μεταξύ τους, αλλά δεν τα εξισώνει πληρέστατα.

Όποιος σχεδιάζει τώρα ήδη μια σειρά προϊόντων, μπορεί να λάβει υπόψη ότι η φυσική αντοχή του ετικέτας είναι ένας παράγοντας που είναι σχετικός ήδη ανεξάρτητα από την ακριβή ημερομηνία της ανακλήσεως δράσης, και να συμβουλευτεί τις υπάρχουσες σελίδες σχετικά με τη τεχνική ρύθμιση του κωδικού QR και τον κωδικό αναγνώρισης για να θέσει σε σταθερή βάση αυτή την περίοδο προσέγγισης πριν από την προσθήκη προδιαγραφών ειδικών προϊόντων.