co jeśli kod QR na moim produkcie jest uszkodzony lub nieczytelny

Nieczytelny kod QR to problem, ale niekoniecznie naruszenie samo w sobie

Uszkodzony lub nieczytelny kod QR oznacza, że nośnik danych nie działa tak, jak zamierzono, ale rozporządzenie ESPR wiąże wymóg przede wszystkim z produktem wprowadzonym na rynek oraz z faktem, że samo paszport produktu pozostaje dostępny i aktualny. Artykuł 11 rozporządzenia ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) ustanawia wymogi dotyczące technicznego działania nośnika danych przez okres, w którym jest on istotny, i zakłada nośnik, który trwale umieszczony jest na produkcie i pozostaje czytelny w normalnych warunkach użytkowania. Jeśli kod zostanie jednak uszkodzony — w wyniku zużycia, transportu, czyszczenia lub starzenia się etykiety — jest to przede wszystkim kwestia jakości nośnika, a niekoniecznie błąd w paszporcie, który się za nim znajduje. Sam paszport, zawierający unikalny kod identyfikacyjny z artykułu 12, pozostaje bowiem dostępny, dopóki jest hostowany, nawet jeśli fizyczny kod QR na jednym egzemplarzu nie skanuje się już.

Kto to dotyczy i gdzie jest granica

Temat ten dotyczy każdej strony odpowiedzialnej za umieszczenie nośnika danych na produkcie — zwykle producenta lub importera, który sporządza paszport. Dotyczy to konkretnie fizycznego kodu QR na produkcie lub opakowaniu, a nie zawartości paszportu za tym kodem: jeśli dane w samym paszporcie są nieprawidłowe lub przestarzałe, jest to inne zagadnienie niż rozdarty lub zamazany etiket. Ważne jest również rozróżnienie: artykuły 16 i 17 rozporządzenia ESPR dotyczą etykiet w szerszym sensie, w tym ochrony przed sfałszowanymi lub wprowadzającymi w błąd etykietami — to jest inne zagadnienie niż etiket, który po prostu uległ awarii technicznej w wyniku użytkowania. Strona ta nie dotyczy oszustw lub imitacji, ale praktycznej sytuacji, w której w inny sposób legalne QR-code nie skanuje się już.

To także nie obejmuje: pytania o to, jak kod QR trafia na produkt, oraz jakie normy techniczne przy tym obowiązują. Jest to etap przygotowawczy ustalany już na etapie projektowania produktu i opakowania, opisany na stronie dotyczącej umieszczania kodu QR na urządzeniach elektronicznych.

Co jeszcze nie jest ustalone, a co tak

Konkretny wymóg precyzyjnie opisujący, co należy zrobić w przypadku uszkodzonego kodu QR na produkcie już będącym w obrocie, nie jest jeszcze ustalony — delegowane akty zawierające wymogi specyficzne dla poszczególnych produktów dla kategorii urządzeń elektronicznych i ICT oczekiwane są najwcześniej od 2027 roku w ramach planu prac ESPR na lata 2025-2030. Ustalona jest natomiast zasada wynikająca z artykułu 11: nośnik danych musi być dostępny przez okres, w którym jest istotny, a rozporządzenie zakłada fizycznie solidną konstrukcję odporną na normalne warunki użytkowania. Do czasu opublikowania delegowanego aktu dla tej deelcategorii nie istnieje szczegółowa reguła określająca, co praktycznie należy zrobić, jeśli kod zostanie uszkodzony — tę jasność uzyska się po opublikowaniu aktu.

Jak to działa w praktyce

W przypadku zgłoszenia lub stwierdzenia uszkodzenia pierwszym krokiem jest sprawdzenie, czy sam paszport jest nadal dostępny za pośrednictwem unikalnego kodu identyfikacyjnego, niezależnie od fizycznego kodu na tym konkretnym egzemplarzu — paszport ten bowiem jest niezależny od etykiety i pozostaje hostowany przez całą obowiązkową okres, jak opisano na stronie dotyczącej tego, jak długo paszport pozostaje dostępny. Drugi krok polega na sprawdzeniu, czy istnieje alternatywny sposób dostępu do tych samych danych, na przykład za pośrednictwem numeru typu, numeru seryjnego lub powiązania systemowego, które nie zależy od skanowania jednej etykiety; jest to zgodne ze sposobem, w jaki paszport może być powiązany z istniejącym systemem ERP lub inwentaryzacyjnym. Trzeci krok: w przypadku produktu, który wciąż znajduje się w magazynie lub jest ponownie pakowany, zamiana etykiety tym samym unikalnym kodem identyfikacyjnym jest oczywistym praktycznym rozwiązaniem, dzięki czemu nie jest potrzebny nowy paszport dla produktu, który już istnieje. W razie wątpliwości, czy zamieniony kod powinien nadal odwoływać się do tego samego paszportu, jest to pytanie związane z tym, jak zbudowany jest kod identyfikacyjny, wyjaśnione dalej na stronie dotyczącej unikalnego kodu identyfikacyjnego dla każdego produktu. W przypadku sytuacji obejmujących wiele urządzeń w jednym opakowaniu, gdzie uszkodzony kod na opakowaniu zewnętrznym wpływa również na dostęp do paszportów poszczególnych produktów, obowiązuje nieco inna kolejność, opisana na stronie dotyczącej poziomów opakowania.

Podstawa w artykułach ESPR

Wszystko to wynika ze związku między trzema postanowieniami ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781): artykuł 11 reguluje wymogi techniczne dotyczące projektu i działania nośnika danych, w tym oczekiwanie, że będzie on funkcjonować przez odpowiedni okres; artykuł 12 reguluje unikalny kod identyfikacyjny, który identyfikuje paszport, niezależnie od fizycznej etykiety, na której kod jest wydrukowany; artykuły 16 i 17 regulują etykiety w sensie ogólnym i ochronę przed podrobionymi etykietami, co jest zagadnieniem uzupełniającym, ale innym niż zużycie techniczne. Razem artykuły te pokazują, że prawodawstwo powiązuje paszport i nośnik ze sobą, ale ich nie utożsamia w pełni.

Kto teraz projektuje linię produktów, może wziąć pod uwagę, że trwałość fizyczna etykiety jest czynnikiem, który jest już istotny niezależnie od dokładnej daty delegowanego aktu, i może zapoznać się z istniejącymi stronami dotyczącymi technicznych aspektów kodu QR i kodu identyfikacyjnego, aby solidnie ustanowić tę ścieżkę przejściową, zanim pojawią się wymagania specyficzne dla produktu.