Volgens welke methode moet ik de waarden voor het paspoort meten?

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De waarden die in een productpaspoort komen — energieverbruik, gewicht, aandeel gerecycled materiaal, levensduur van onderdelen — moeten ergens vandaan komen. Artikel 39 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) regelt dat die waarden worden bepaald volgens vastgestelde test-, meet- en berekeningsmethoden. Niet iedere fabrikant meet dus op zijn eigen manier; er komt per productgroep een methode die voorschrijft hoe een waarde tot stand komt.

Methode volgen zodra die er is

Voor elke productgroep die onder de ESPR valt, komt een gedelegeerde handeling met daarin de eisen uit de artikelen 5 tot en met 7 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) — de ecologisch ontwerp-, prestatie- en informatievereisten — en de bijbehorende meetmethode uit artikel 39. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit vooral: wachten op de productgroep-specifieke handeling en die dan toepassen, niet zelf een meetmethode kiezen of bedenken. Zolang de handeling voor een deelcategorie van elektronica of ICT-apparatuur nog niet is gepubliceerd, ligt ook de methode nog niet vast.

Testen onder gestandaardiseerde omstandigheden

Waar de methode verwijst naar een geharmoniseerde norm of een testprotocol, betekent dat voor de praktijk dat een meting wordt herhaald onder vaste condities — vaste temperatuur, vaste belasting, vaste testduur — zodat de uitkomst vergelijkbaar is met die van een concurrent. Een bedrijf dat nu al testrapporten laat opstellen door een laboratorium of testhuis, doet dat waarschijnlijk al volgens een bestaande norm; die testopzet kan de basis vormen zodra de ESPR-methode voor de eigen productgroep bekend is.

Herleidbaarheid van de gemeten waarde

Een waarde in het paspoort staat niet op zichzelf: er moet aangetoond kunnen worden hoe die waarde is verkregen. Dat raakt direct aan welke gegevens komen er in het productpaspoort van elektronica? — de waarde die daar straks moet staan, is dezelfde waarde die volgens de voorgeschreven methode is gemeten of berekend. Voor een bedrijf van deze omvang betekent dit dat de link tussen testrapport en paspoorttekst intact moet blijven, ook als het paspoort door iemand anders wordt samengesteld dan door degene die de test heeft laten uitvoeren.

Berekende waarden onderbouwen

Niet elke waarde wordt gemeten in een lab; sommige worden berekend, bijvoorbeeld op basis van samenstelling van materialen of op basis van gegevens van toeleveranciers. Ook daarvoor geldt dat de berekeningsmethode uit de gedelegeerde handeling volgt, niet uit een eigen inschatting. Dit speelt sterk bij het melden van welke kritieke grondstoffen moet ik in het paspoort melden?, waar het aandeel van een grondstof vaak wordt afgeleid uit de opgave van een toeleverancier in de keten, en die opgave op haar beurt weer volgens een methode moet zijn bepaald.

Waar het misgaat in de praktijk

Een paar situaties komen relatief vaak terug wanneer bedrijven zich voorbereiden op meetverplichtingen:

• Oude testrapporten worden zonder controle overgenomen. Een testrapport van drie jaar oud, opgesteld voor een ander doel (bijvoorbeeld een energie-label), wordt automatisch als basis voor het paspoort gebruikt, zonder te checken of de testomstandigheden overeenkomen met wat de ESPR-methode straks vraagt.
• Leveranciers leveren een getal zonder methode. Een toeleverancier in Azië levert een percentage gerecycled materiaal aan, maar niet hoe dat percentage is vastgesteld. Dat getal komt dan in het paspoort terecht zonder dat er iets bekend is over de herleidbaarheid.
• Verschillende testhuizen, verschillende uitkomsten. Twee testrapporten voor hetzelfde apparaat — één van een intern lab, één van een extern testhuis — geven een net iets andere waarde voor energieverbruik. Niemand heeft vastgelegd welke methode leidend is en waarom.
• Berekende waarden worden verward met gemeten waarden. Een gewicht aan kritieke grondstoffen wordt geschat op basis van een technische tekening, terwijl de bedoeling is dat dit uit een onderbouwde berekening of meting volgt.
• De methode verandert, het paspoort niet. Een gedelegeerde handeling wordt bijgewerkt of aangescherpt, maar de waarde in een al gepubliceerd paspoort wordt niet herzien — terwijl hoe vaak moet ik de gegevens in het productpaspoort bijwerken? juist relevant wordt zodra de onderliggende meetmethode wijzigt.

Wat u kunt vastleggen

Voor bedrijven die nu al willen voorsorteren op de meetverplichting, is het praktisch om het volgende vast te leggen of te verzamelen:

• Testrapporten per productgroep, met daarbij de gebruikte norm of testprotocol, de testomstandigheden en de datum van uitvoering.
• Naam en gegevens van het testhuis of laboratorium dat de meting heeft uitgevoerd, inclusief eventuele accreditatie.
• Een overzicht van welke waarden gemeten zijn en welke berekend zijn, met per berekende waarde de gebruikte formule of aanname.
• Correspondentie met toeleveranciers over aangeleverde waarden, zodat herleidbaar blijft waar een getal — bijvoorbeeld voor hoe leg ik het energieverbruik van een apparaat vast? — vandaan komt.
• Een versiehistorie per productgroep, zodat bij een wijziging van de gedelegeerde handeling duidelijk is welke waarden opnieuw gemeten of herberekend moeten worden.
• Een vast contactpunt of proces voor het herstellen van een onjuiste waarde, voor het geval een gemeten of berekende waarde later onjuist blijkt — zie ook ik heb een fout ontdekt in het productpaspoort, wat nu.

Zolang de gedelegeerde handeling met de meetmethode voor een specifieke deelcategorie van elektronica of ICT-apparatuur nog niet is gepubliceerd, is dit vooral een kwestie van ordening: bestaande testgegevens en toeleveranciersinformatie zo vastleggen dat ze straks eenvoudig te toetsen zijn aan de methode die dan geldt.